Suðurland

Auglýst eftir forstöðumanni Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Norðurlandi vestra

Forstöðumaður Rannsóknaseturs-Háskóli Íslands- Norðurland vestra

Stofnun rannsóknasetra Háskóla Íslands auglýsir til umsóknar starf forstöðumanns Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Norðurlandi vestra.

Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Norðurlandi vestra sinnir rannsóknum á sviði hugvísinda, einkum sagnfræði. Starfsstöð þess er á Skagaströnd. Auk sjálfstæðra akademískra rannsókna hefur forstöðumaður umsjón með starfsemi setursins, fjármálum þess og daglegum rekstri. Hann skipuleggur rannsóknir og samstarfsverkefni, hefur með höndum áætlanagerð og stýrir sókn í sjóði. Hann þarf að geta tekið að sér leiðbeiningu háskólanema í framhaldsnámi og aðra kennslu á háskólastigi. 

Innan Stofnunar rannsóknasetra Háskóla Íslands eru 8 sjálfstæð rannsóknasetur víða um land. Rannsóknir eru meginviðfangsefni rannsóknasetranna,  og eru viðfangsefnin fjölbreytt og tengjast nærumhverfi setranna með einhverjum hætti. Lögð er rík áhersla á árangur í starfi, áhrif og gæði rannsókna og hagnýtingu rannsóknaniðurstaðna. Þá er stofnunin jafnframt vettvangur samstarfsverkefna háskólans við sveitarfélög, stofnanir, fyrirtæki, félagasamtök og einstaklinga á landsbyggðinni.

Umsækjendur skulu hafa lokið doktorsprófi í sagnfræði eða skyldum greinum og hafa stundað sjálfstæðar rannsóknir á því sviði. Frumkvæði og sjálfstæði í vinnubrögðum, lipurð í mannlegum samskiptum, gott vald á ensku og íslensku er nauðsyn. Reynsla af alþjóðasamstarfi sem og reynsla af þverfræðilegu samstarfi er æskileg. Þá er reynsla af sókn í innlenda sem erlenda rannsóknasjóði kostur. Umsækjendum er skylt að leggja fram rannsóknaáætlun til fimm ára þar sem skal koma fram hvernig rannsóknir umsækjenda tengjast Norðurlandi vestra. 

Forstöðumaðurinn verður starfsmaður Háskóla Íslands en hefur starfsaðstöðu við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Norðurlandi vestra. Starfsstöð setursins er á Skagaströnd og er gert ráð fyrir að forstöðumaðurinn gegni starfi sínu þaðan. Búseta á svæðinu er skilyrði. Um fullt starf er að ræða og verður ráðið í starfið til fimm ára með möguleika á ótímabundinni ráðningu að þeim tíma liðnum, sbr. 3. mgr. 31. gr. reglna fyrir Háskóla Íslands nr. 569/2009. Æskilegt er að viðkomandi geti hafið störf sem fyrst.

Um meðferð umsókna, mat á hæfi umsækjenda og ráðningu í starfið er farið eftir ákvæðum laga um Háskóla nr. 85/2008 og reglna um Háskóla Íslands nr. 569/2009. Sérstök nefnd sem rektor skipar annast mat og forgangsröðun umsókna.

Umsóknarfrestur er til 27. nóvember 2017.

Umsóknir skulu berast á rafrænu formi á netfangið bmz@hi.is merkt HI17100144. Umsækjendur skulu láta rannsóknaáætlun til fimm ára fylgja umsókn sinni, vottorð um námsferil sinn og störf, ritaskrá, skýrslu um vísindastörf og önnur störf sem þeir hafa unnið. Í umsókn skal koma fram hver ritverka sinna, allt að átta talsins, umsækjandi telur veigamest með tilliti til þess starfs sem um ræðir. Umsækjandi sendir eingöngu þessi ritverk sín með umsókn, eða vísar til þess hvar þau eru aðgengileg á rafrænu formi. Þegar fleiri en einn höfundur stendur að innsendu ritverki skulu umsækjendur gera grein fyrir framlagi sínu til verksins. Enn fremur er ætlast til þess að umsækjendur láti fylgja með umsagnir um kennslu- og stjórnunarstörf sín, eftir því sem við á. Umsókn og umsóknargögn sem ekki er skilað rafrænt skal skila í tvíriti til Vísinda- og nýsköpunarsviðs Háskóla Íslands, Sæmundargötu 2, 101 Reykjavík.

Öllum umsækjendum verður svarað og þeim tilkynnt um ráðstöfun starfsins þegar ákvörðun liggur fyrir. Umsóknir geta gilt í sex mánuði frá lokum umsóknarfrests. 

Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðherra og Félags háskólakennara. 

Við ráðningar í störf hjá Háskóla Íslands er tekið mið af jafnréttisáætlun skólans.

Allar nánari upplýsingar um starfið veitir Sæunn Stefánsdóttir, forstöðumaður Stofnunar Rannsóknasetra Háskóla Íslands í síma 525 4041, saeunnst@hi.is.

Doktorsvörn í dag

Í dag, miðvikudaginn 28. júní, ver Lilja Jóhannesdóttir doktorsritgerð sína við Líf- og umhverfisvísindadeild Háskóla Íslands. Ritgerðin ber heitið: Tengsl landbúnaðar og vaðfuglastofna á norðlægum slóðum (e. Links between agricultural management and wader populations in sub-arctic landscapes).

Andmælendur eru dr. James Pearce-Higgins, deildarstjóri rannsóknasviðs hjá British Trust for Ornithology og dr. Hlynur Óskarsson, dósent við Landbúnaðarháskóla Íslands.

Leiðbeinandi Lilju er dr. Tómas Grétar Gunnarsson, vísinda- og forstöðumaður við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Suðurlandi. Aðrir í doktorsnefnd eru dr. Jennifer A. Gill, prófessor við Háskólann í East Anglia og dr. José A. Alves, nýdoktor við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Suðurlandi.

Ágrip af rannsókn

Hnignun líffræðilegrar fjölbreytni í heiminum á síðustu áratugum má að stórum hluta rekja til aukinnar útbreiðslu og ákefðar í landbúnaði. Íslenskur landbúnaður hefur enn ekki náð sömu ákefð og útbreiðslu og víða í vestrænum ríkjum og áhrif landbúnaðar á líffræðilega fjölbreytni eru að mestu óþekkt hérlendis, sem og í öðrum sambærilegum landbúnaðarkerfum. Ísland er mikilvægt varpsvæði margra ábyrgðartegunda og hér finnast stórir stofnar vaðfugla.

Markmið doktorsverkefnisins er að skýra tengsl landbúnaðar og vaðfuglastofna á norrænum slóðum með mælingum á Íslandi. Þetta var gert bæði með að meta þéttleika vaðfugla á landbúnaðarsvæðum sem og að spyrja bændur um fyrirætlanir þeirra í landnýtingu og viðhorf þeirra til fuglalífs á landi þeirra. Mat á þéttleika vaðfugla á svæðum undir mismiklum áhrifum landbúnaðar sýnir að almennt er hár þéttleiki á öllum svæðunum en þéttleikinn er lægri á svæðum undir meiri landbúnaðaráhrifum. Þetta bendir til að ef flatarmál ræktað lands eykst muni það hafa neikvæð áhrif á þéttleika vaðfugla en meirihluti þeirra bænda sem rætt var við fyrir verkefnið sögðust stefna á að auka ræktað land á komandi árum.

Eldvirkni og hitastig hafa umtalsverð áhrif á fuglalíf á Íslandi, en að auki geta áhrif ræktaðs lands á þéttleika vaðfugla ráðist af þessum tveimur þáttum. Á sumum svæðum minnkar þéttleiki með aukinni útbreiðslu ræktað lands en á öðrum svæðum eykst þéttleikinn. Áhrif aukningar ræktaðs lands á vaðfuglastofna ráðast því að hluta til af staðsetningu. Það eru litlar áherslur lagðar á vernd þessara tegunda á Íslandi og þegar bændur voru spurðir út í viðhorf þeirra til fuglalífs á landi þeirra sögðust þeir almennt ekki taka mikið tillit þess við landnýtingu þrátt fyrir að telja mikilvægt að hafa ríkulegt fuglalíf. Aftur á móti voru bændur jákvæðir gagnvart þeim verndraðgerðum sem lagðar voru til en vitað er að samvinna við landeigendur er lykilatriði ef á að viðhalda þeim þáttum líffræðilegrar fjölbreytni sem hafa víðtæka útbreiðslu.

Um doktorsefnið

Lilja Jóhannesdóttir er fædd árið 1981 og ólst upp á Mýrum í Hornafirði og í Skeiðahreppi. Hún lauk stúdentsprófi frá Fjölbrautaskóla Suðurlands árið 2001, BS-prófi í náttúru- og umhverfisfræðum frá Landbúnaðarháskóla Íslands árið 2010 og meistaraprófi í náttúru- og umhverfisfræðum frá Landbúnaðarháskóla Íslands árið 2013. Doktorsnámið var unnið við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Suðurlandi í samstarfi við Háskólann í East Anglia í Bretlandi.

Spói á flugiJaðrakan á flugi

Fjölmennur ársfundur í Reykjavík

Ársfundur Stofnunar rannsóknasetra Háskóla Íslands var haldinn í Reykjavík 30. mars sl. Fjöldi erinda var fluttur að viðstöddu fjölmenni. 

Jón Atli Benediktsson, rektor Háskóla Íslands, setti fundinn. Að því loknu voru flutt fróðleg erindi um viðfangsefni sem tengjast rannsóknum sem unnar eru við eða í tengslum við setrin. Fyrstu fjögur erindin tengdust ýmsum hliðum ferðaþjónustu:

Anna Dóra Sæþórsdóttir, prófessor í ferðamálafræði við HÍ, fjallaði um samspili ferðaþjónustu og virkjana; Gyða Þórhallsdóttir, doktorsnemi í ferðamálafræði við HÍ, sagði frá greiningu á fjölda ferðamanna og hvert þeir leggja leið sína; Lilja B. Rögnvaldsdóttir, verkefnisstjóri við Rannsóknasetur HÍ á Húsavík, sagði frá könnun á væntingum ferðamanna til valinna áfangastaða og loks fjallaði Eyrún Jenný Bjarnadóttir hjá Rannsóknamiðstöð ferðamála um samfélagsleg áhrif ferðaþjónustu.

Allt eru þetta viðfangsefni sem tengjast umræðu um stöðu ferðaþjónustunnar og þróun hennar,  niðurstöðurnar eru fróðlegar fyrir alla sem áhuga hafa á málefninu auk þess sem rannsóknirnar gefa mikilsverðar upplýsingar sem geta komið að góðum notum við stefnumótun í greininni.

Eftir hlé var m.a. sagt frá rannsóknum á sviði bókmenntafræði og fornleifafræði. Soffía Auður Birgisdóttir, bókmenntafræðingur við rannsóknasetur HÍ á Hornafirði, velti fyrir sér hvað fræðimaður gerir sem rekist hefur á spennandi rannsóknarefni þar sem heimildir eru af skornum skammti. Erindið tengist rannsókn á heimildum um Guðrúnu Sveinbjarnardóttur Egilssonar (f.1831) sem „varð fyrir því óláni“ að kynferði hennar var rangt skilgreint við fæðingu og „hlaut hún að búa við það alla ævi“ eins og segir í einni heimildinni.

Ragnar Edvardsson, fornleifafræðingur við rannsóknasetur HÍ á Vestfjörðum, sagði síðan frá rannsóknum sínum á minjastöðum sem tengjast hvalveiðum Dana, Hollendinga, Norðmanna og fleiri þjóða við Ísland á 19. öld. Í fyrirlestrinum verður fjallað um rannsókninar á hvalveiðistöðvunun og greint frá vel heppnuðu samspili fræðilegra rannsókna, nýtingaráætlunar og ferðamennsku.

Að lokum flutti Sigurður Sigursveinsson, framkvæmdastjóri Háskólafélags Suðurlands, erindi sem hann nefndi Þekkingin og byggðirnar. .

Stofnun rannsóknasetra Háskóla Íslands starfrækir rannsóknasetur á Hornafirði, Suðurlandi, Suðurnesjum, Snæfellsnesi, Vestfjörðum, Ströndum, Norðurlandi vestra og Norðausturlandi. Þá vinnur akademískur starfsmaður að rannsóknum á vegum stofnunarinnar á Austurlandi.

Á vegum rannsóknasetranna eru stundaðar fjölbreyttar rannsóknir. Meðal viðfangsefna eru lífríki hafsins, umhverfi og landnýting, hvalir, fiskar og fuglar, auðlindir, ferðamál, bókmenntir, sagnfræði, fornleifafræði og þjóðfræði. Allt eru þetta rannsóknasvið sem mikill áhugi er á um allt land og gefa tilefni til samstarfs milli setranna við Háskóla Íslands í Reykjavík, sem og aðrar rannsóknastofnanir hérlendis og erlendis. Nánari upplýsingar um starfsemi rannsóknasetra Háskóla Íslands má finna í ársskýrslu stofnunarinnar. 

Myndir á ársfundinum tók Kristinn Ingvarsson ljósmyndari.

Jón Atli Benediktsson, rektor Háskóla Íslands, setti ársfundinnFjölmennt var á fundinumFjölmenni sótti fundinnFjölmenni sótti fundinnJörundur Svavarsson, prófessor og formaður ráðgefandi nefndar Stofnunar rannsóknsetra HÍ, var fundarstjóri. Anna Dóra Sæþórsdóttir, prófessor í ferðamálfræði, flutti erindið: Ferðaþjónusta og virkjanir sem gerendur í byggðaþróun.Anna Dóra svarar spurningum úr sal. Gestir ársfundarinsGestir ársfundarins hlustuðu granntFjölmennt var á ársfundinum,Fjölmennt var. Gyða Þórhallsdóttir doktorsnemi flutti erindið: Ferðamenn – Hvert fara þeir?Lilja B. Rögnvaldsdóttir, verkefnisstjóri við Rannsóknasetur HÍ á Húsavík, flutti erindið: Hver var þetta og hvað vildi hann? Erlendir ferðamenn á Húsavík, Siglufirði, Höfn og í Mývatnssveit sumarið 2015.

Ársfundur Stofnunar rannsóknasetra 30. mars 2017 í Þjóðminjasafni Íslands

Ársfundur Stofnunar rannsóknasetra Háskóla Íslands verður haldinn í sal Þjóðminjasafns Íslands fimmtudaginn 30. mars 2017.  Ársfundurinn hefst kl. 13.30 og dagskrá lýkur kl. 16.  Fundurinn er opinn öllum en gestir eru beðnir að skrá sig hér.

Dagskrá:

13.30 Setning ársfundar.

Jón Atli Benediktsson, rektor Háskóla Íslands.

13.45 Ferðaþjónusta og virkjanir sem gerendur í byggðaþróun.

Anna Dóra Sæþórsdóttir, prófessor í ferðamálafræði við Háskóla Íslands.

14.00 Ferðamenn – Hvert fara þeir?

Gyða Þórhallsdóttir, doktorsnemi Líf- og umhverfisvísindadeild Háskóla Íslands.

14.15 Hver var þetta og hvað vildi hann? Erlendir ferðamenn á Húsavík, Siglufirði, Höfn og í Mývatnssveit sumarið 2015

Lilja B. Rögnvaldsdóttir, verkefnisstjóri við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Húsavík. 

14.30 „Maður getur átt von á öllu mögulegu“. Um áhrif ferðaþjónustu í einstökum samfélögum.

Eyrún Jenný Bjarnadóttir, Rannsóknamiðstöð ferðamála.

14.45 Kaffi

15:15 Heimildarýni, speglanir og spuni. Hvað getur fræðimaður leyft sér?

Soffía Auður Birgisdóttir, sérfræðingur við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Hornafirði.

15.30 Frá fornleifafræðilegum rannsóknum að hagnýtri stýringu og ferðaþjónustu: dæmi af hvalveiðistöðvum.

Ragnar Edvardsson, sérfræðingur við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Vestfjörðum.

15.45 Þekkingin og byggðirnar

Sigurður Sigursveinsson, framkvæmdastjóri Háskólafélags Suðurlands.

16.00 Samantekt.

Sæunn Stefánsdóttir, forstöðumaður Stofnunar rannsóknasetra Háskóla Íslands.

Fundarstjóri: Jörundur Svavarsson, prófessor og formaður ráðgefandi nefndar Stofnunar rannsóknasetra HÍ.

 

Gestir eru vinsamlega beðnir að skrá sig á sérstöku eyðublaði. Skráningu lýkur 28. mars nk.

Doktorsnemi hlýtur styrk Vísinda- og rannsóknarsjóðs Suðurlands

Á dögunum hlaut Aldís Erna Pálsdóttir styrk Vísinda- og rannsóknasjóðs Suðurlands fyrir verkefni sitt sem snýr að áhrifum breytinga á landnotkun á vaðfuglastofna. Rannsóknaverkefnið er unnið við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Suðurlandi og er forstöðumaður þess Tómas G. Gunnarsson, einn leiðbeinenda Aldísar Ernu.

Áður hafði Tómas fengið styrk úr  Doktorssjóði Háskóla Íslands til þriggja ára til verkefnisins.  

Við óskum Aldísi Ernu til hamingju með styrkinn! Nánar má lesa um styrkveitingu Vísinda- og rannsóknasjóðs Suðurlands hér.

 

Spóinn flýgur án viðkomu til Vestur-Afríku

Vefur Háskóla Íslands, www.hi.is. fjallar um nýbirta grein José Alvas, nýdoktors við Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Suðurlandi, Tómasar G. Gunnarssonar, forstöðumanns Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Suðurlandi og samstarfsfélaga í vísindatímaritinu Scientific Reports. Umfjöllunin fylgir hér:
 
Nú hefur ráðgátan um flug íslenska spóans verið leyst en vísindamenn Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Suðurlandi hafa ásamt samstarfsfólki sýnt fram á að spóinn flýgur án viðkomu frá Íslandi alla leið til Vestur-Afríku. Spóinn flýgur í allt að fimm sólarhringa samfellt og leggur að baki hátt á sjötta þúsund kílómetra í beinu flugi. 
 
Niðurstöðurnar byggja á svokölluðum dægurritum sem settir voru á nokkra sunnlenska spóa á síðustu árum en þær birtust í hinu virta tímariti Scientific Reports í dag.
 
„Fylgst var með fjórum spóum yfir heilt ár. Allir spóarnir flugu beint til Vestur-Afríku að hausti án þess að stoppa og allir yfirgáfu Ísland 3. til 6. ágúst. Þeir flugu 79 til 120 klukkutíma hvíldarlaust eða í um fjóra til fimm sólarhringa og vegalengdin sem þeir fóru var frá 3.898 til 5.535 kílómetrar,“ segir Tómas Grétar Gunnarsson, forstöðumaður Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Suðurlandi, en hann er einn höfunda greinarinnar. José Alves, nýdoktor við setrið, er aðalhöfundur. 
 
Meðalferðahraðinn á leiðinni allri var um 50 kílómetrar á klukkustund en sumir leggir ferðarinnar voru þó farnir á mun meiri hraða, eða á allt að 80 til 90 kílómetra hraða á klukkustund. „Þetta er einhver mesti hraði sem mælst hefur hjá landfuglum á langferðum yfir sjó. Reiknað var samband milli ferðahraða spóa og vindhraða í mismunandi hæð til að meta hversu hátt spóarnir flugu. Besta sambandið var við vindhraða í 1,5 km hæð sem bendir til að þeir fljúgi nokkuð hátt.“ 
 
Tómas segir að fuglarnir fari ekki endilega sömu leið á vori og hausti. „Á vorfarinu brá svo við að tveir fuglanna höfðu viðdvöl á Bretlandseyjum en tveir þeirra flugu beint til Íslands. Fuglarnir yfirgáfu Afríku 20. til 29. apríl. Þeir sem flugu beint náðu til Íslands 29. apríl og 4. maí en þeir sem höfðu viðkomu á Bretlandseyjum dvöldu þar 11 og 15 daga og komu til Íslands 12. og 14. maí.“
 
Að sögn Tómasar Grétars eru dægurritarnir, sem notaðir voru í rannsókninni, litlir hnappar á stærð við fingurnögl sem fuglar á þyngd við spóa bera auðveldlega. Dægurritarnir mæla sólargang og út frá þeim upplýsingum má reikna hnattstöðu fuglanna með viðunandi skekkju þegar svo löng ferðalög eru til skoðunar.
 
Þegar spóinn vellir graut
Þegar spóinn vellir graut er úti vetrarþraut segir hið fornkveðna. Þessi gamli sannleikur endurspeglar raunveruleikann því spóinn kemur með síðustu farfuglum til landsins, flestir í byrjun maí þegar líkur á vorhretum eru litlar. Hefðbundnar merkingar með númeruðum stálhringjum sýndu á síðustu öld að spóinn fer til Vestur-Afríku á veturna. Nýleg samantekt á öllum endurheimtum, sem unnin var í samstarfi við  Náttúrufræðistofnun Íslands, sýnir að endurheimtur að vetri eru flestar í Vestur-Afríku, frá Máritaníu til Benín og Tógó, en endurheimtur að vori eru flestar á Bretlandseyjum. 
 
„Sárafáar endurheimtur eru af íslenskum spóum í Evrópu að haustinu. Þetta mynstur gaf snemma vísbendingar um að íslenskir spóar flygju mögulega beint frá Íslandi til Vestur-Afríku á haustin, allt að sex þúsund kílómetra í einum rykk,“ segir Tómas Grétar. „Efasemdir voru hins vegar lengi vel um að landfuglar, sem ekki geta hvílt sig á sjónum, væru færir um slíkt langflug. En með tilkomu nýrra mælitækja á síðustu árum hefur þó sést að ýmsir landfuglar eru færir um ótrúleg flugafrek.“ 
 
Fita sig mikið fyrir langflugið
Tómas Grétar segir að flestir fullorðnir spóar yfirgefi Ísland á stuttum tíma um mánaðamótin júlí-ágúst. „Á þessum tíma má oft sjá góða hópa af spóum við suðurströndina að undirbúa sig fyrir átökin. Þeir eru búnir að fita sig um tugi prósenta þegar kemur að stóru stundinni og það er auðsjáanlegt hvað flugtakið reynist þeim erfiðara á þessum tíma. Það er hægt að skynja óróleikann í spóunum þar sem þeir bíða eftir hentugu veðri, gjarnan norðlægum áttum og björtu. Þeir virðast oft leggja af stað í uppstreyminu síðdegis. Ef heppnin er með í för má sjá væna spóahópa skrúfa sig upp eins og hjól þar sem þeir leita að hentugum meðvindi og réttri hæð. Þeir gefa frá sér klingjandi flaut til að halda hópnum saman. Fáeinir hætta við og bíða eftir nýjum degi. Flestir halda þó áfram. Löngu eftir að augað hættir að greina spóana má enn þá heyra angurvært flautið uppi í heiðblámanum. Jarðbundinn maður horfir auðmjúkur á. Næsta land er Afríka,“ segir Tómas Grétar.   
 
Þess má geta að spóar þurfa engin vegabréf. 
 
José A. Alves, Verónica Méndez, Tómas Grétar Gunnarsson og Borgný Katrínardóttir eru höfundar greinarinnar ásamt Mariu P. Dias, vísindamanni í Portúgal.
José A. Alves, Verónica Méndez, Tómas Grétar Gunnarsson og Borgný Katrínardóttir eru höfundar greinarinnar ásamt Mariu P. Dias, vísindamanni í Portúgal.

Þrautseigja fugla á hreiðri dregur úr afráni

„Einn orkufrekasti og hættulegasti tíminn í lífsferli fuglanna er álegan, tímabilið þar sem legið er á eggjum. Á þeim tíma eru fuglar bundnir við jörðina og geta ekki étið á meðan. Hjá tegundum þar sem báðir foreldrar liggja á eggjum getur skipt miklu fyrir afkomu unganna hvernig álegutíma foreldra er skipt.“
 
Þetta segir José Alves, nýdoktor við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Suðurlandi, en hann er einn meðhöfunda að grein sem birtist í Nature í dag. Hún ber yfirskriftina Unexpected diversity in socially synchronized rhythms of shorebirds. Tímaritið Nature er meðal allra virtustu tímarita sinnar tegundar í heiminum en það kemur út vikulega og hefur raunvísindi í háskerpu.
 
Vaðfugla þekkjum við Íslendingar býsna vel úr okkar umhverfi, t.d. lóu, spóa, og stelk, en þessar tegundir sýna mikinn breytileika í álegumynstri kynjanna. Nýverið fór fram viðamikil rannsókn til að skýra þennan breytileika. Rannsóknina leiddu vísindamenn við Max Planck stofnunina í Þýskalandi en þátttakendur voru vísindafólk víða að úr heiminum. Kannaðir voru 91 vaðfuglastofnar víða um heim en José Alves kannaði þá hér á landi. 
 
„Mikill breytileiki var í álegulotum, bæði innan tegunda og milli tegunda,“ segir José. „Vaðfuglar af sumum tegundum hafa vaktaskipti upp í 20 sinnum á dag meðan að álegulotur upp í 50 klukkustundir hafa mælst hjá öðrum.“ 
 
José segir að ekki sé hægt að skýra mun á lengd álegulota með orkuþörf foreldranna því stórvaxnari tegundir, sem halda hita betur, lágu ekki lengur á í einni lotu og ekki reyndist heldur beint samband milli lofthita, þ.e. breiddargráðu, og lengd álegulotanna.  
 
„Hins vegar virðist mismunandi hætta á afráni skýra mun á álegumynstri milli tegunda,“ segir José og bætir við að tegundir sem reiði sig á felubúning, t.d. rauðbrystingur, sitji fastar á og lengur í einu. „Þær eiga á hættu að koma upp um staðsetningu hreiðursins þegar foreldrar hafa vaktaskipti og því getur það minnkað líkur á afráni að sitja sem fastast á hreiðrinu. Tegundir sem sjást vel þar sem þær liggja á hreiðri og ráðast að auki á afræningja, eins og t.d. tjaldur og spói, skipta hins vegar oftar um hlutverk þar sem það hefur lítið gildi að minnka virkni við hreiður.“
 
Það virðist því vera samkvæmt rannsókninni að afránsþrýstingur skýri mikinn breytileika í álegumynstri vaðfugla en ekki orkubúskapur. „Þá kom einnig í ljós í rannsókninni að álegumynstur, sem fylgja 24 klukkustunda takti, voru sjaldgæfari á norðlægari slóðum þar sem bjart er á nóttinni og slík mynstur fundust alls ekki í 18 norrænum tegundum sem skoðaðar voru,“ segir Jose.
 
Greinina í Nature má finna hér.

Nýtt rannsóknasetur Háskóla Íslands á Ströndum stofnað

Nýtt rannsóknasetur, Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Ströndum - Þjóðfræðistofa, hefur verið sett á laggirnar. Rannsóknir í þjóðfræði verða þar í öndvegi og sérstök áhersla á miðlun og hagnýtingu þjóðfræðilegrar þekkingar. Rannsóknasetrið er staðsett á Hólmavík.

Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Ströndum er hluti af Stofnun rannsóknasetra Háskóla Íslands en innan stofnunarinnar eru fyrir sjö rannsóknasetur víða um land, á Suðurnesjum, Snæfellsnesi, Vestfjörðum, Norðurlandi vestra, Húsavík, Hornafirði og Suðurlandi. Viðfangsefni rannsókna sem setrin standa fyrir eru fjölbreytt, en á meðal þeirra eru lífríki hafsins, umhverfi og landnýting, hvalir, fiskar og fuglar, ferðamál, bókmenntir, sagnfræði, fornleifafræði og nú þjóðfræði.

Með samningi mennta- og menningarmálaráðuneytisins og Stofnunar rannsóknasetra Háskóla Íslands frá byrjun ársins 2016 var sett af stað vinna við að greina tækifæri og leiðir við að koma rannsóknasetrinu á fót. Áður hafði Strandagaldur ses staðið fyrir rekstri þekkingarsetursins Þjóðfræðistofu á Hólmavík frá árinu 2008, en starfsemi hennar hafði lagst af. Á grunni þessarar vinnu varð úr að ráðuneytið fól Stofnun rannsóknasetra Háskóla Íslands að hefja starfsemi þessa nýja rannsóknaseturs, í góðri samvinnu við heimamenn og að hluta til er byggt á þeim góða grunni sem áður hefur verið lagður með starfsemi Þjóðfræðistofu Strandagaldurs.

Jón Jónsson þjóðfræðingur hefur verið ráðinn verkefnisstjóri Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Ströndum – Þjóðfræðistofu og hóf hann störf í byrjun mánaðarins. Jón hefur síðustu árin starfað sem menningarfulltrúi Vestfjarða. Aðsetur rannsóknasetursins er í Þróunarsetrinu á Hólmavík.

Strandamenn ætla að fagna stofnun Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Ströndum – Þjóðfræðistofu strax um helgina. Laugardagskvöldið 10. september verður haldin þjóðtrúarkvöldvaka í samvinnu hins nýja seturs og Sauðfjárseturs á Ströndum sem ber yfirskriftina Leyndardómar fjörunnar, þjóðtrú, ótti og óhugnaður. Jón Jónsson mun þar segja frá þjóðtrú og þjóðsögum tengdum heimsóknum ísbjarna til landsins og heitir erindi hans: Ísbirnir éta ekki óléttar konur! Á kvöldvökunni flytja einnig erindi þjóðfræðingarnir Dagrún Ósk Jónsdóttir og Kristinn H.M. Schram sem var fyrsti forstöðumaður Þjóðfræðistofu Strandagaldurs. Kvöldvakan verður í félagsheimilinu Sævangi og hefst kl. 20:00.

--------
Nánari upplýsingar gefur Jón Jónsson (jonjonsson@hi.is / gsm: 831 4600), verkefnisstjóri Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Ströndum – Þjóðfræðistofu.

Auglýst eftir doktorsnema í vistfræði

Auglýst er eftir doktorsnema í vistfræði til að rannsaka áhrif landnotkunar á mófuglastofna. Verkefnið er styrkt af Doktorssjóði Háskóla Íslands til þriggja ára. Það verður unnið við Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Suðurlandi. Gert er ráð fyrir að nemandi dvelji hluta af námstímanum í Bretlandi.

Um verkefnið
Landbútun, þegar svæði eru brotin niður í smærri einingar, er ógn við líffræðilega fjölbreytni sem tapast ört á heimsvísu. Drifkraftar landbútunar eru oftast af mannavöldum, s.s. vegna mannvirkja og ræktunar. Víða í þéttbýlum löndum er landbútun gengin langt og þau ferli sem ráða fyrstu áhrifum landbútunar á dýrastofna eru illa þekkt. Á Íslandi eru stórir vaðfuglastofnar sem þrífast á víðáttumiklum bersvæðum. Hraðar breytingar hafa orðið á landnotkun síðustu ár og þar má nefna stóraukna skógrækt og sumarhúsabyggðir. Þessar gerðir landnotkunar eru áberandi á varpsvæðum vaðfugla og gefa einstakt tækifæri til að skoða hvernig frumstig landnotkunar birtast í útbreiðslu og þéttleika fuglastofna sem Íslendingar bera alþjóðlega ábyrgð á. Niðurstöðurnar munu bæta skilning á viðbrögðum dýrastofna við landbútun og hafa alþjóðlegt gildi fyrir náttúruvernd.

Menntunar- og hæfniskröfur
Umsækjendur skulu hafa lokið MS gráðu í líffræði eða skyldum greinum. Umsækjendur þurfa að hafa góð tök á enskri og íslenskri tungu í töluðu og rituðu máli. Nemandi þarf að geta unnið sjálfstætt og með öðrum. Góð tölfræðikunnátta og ritverk sem birst hafa á ritrýndum vettvangi teljast umsækjendum til tekna. Einnig er gott að umsækjendur þekki fugla og eigi auðvelt með að ræða við landeigendur.

Umsóknarferli
Umsókninni skal fylgja stutt kynnisbréf þar sem fram kemur hvað vekur áhuga umsækjanda á verkefninu og hvað hann/hún hefur fram að færa við mótun og vinnslu þess. Til viðbótar skal fylgja; i) ferilskrá, ii) afrit af prófskírteinum (grunnnám og meistaranám), iii) tvö umsagnarbréf og upplýsingar um hvernig má hafa samband við umsagnaraðila.

Sækja þarf um á www.hi.is/laus_storf 

Öllum umsóknum verður svarað og umsækjendum tilkynnt um ráðstöfun starfsins þegar ákvörðun hefur verið tekin. Laun eru samkvæmt kjarasamningi fjármálaráðherra og hlutaðeigandi stéttarfélags. Við ráðningu í störf við Háskóla Íslands er tekið mið af jafnréttisáætlun skólans.

Nánari upplýsingar
Frekari upplýsingar veitir Tómas Grétar Gunnarsson forstöðumaður Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Suðurlandi, tomas@hi.is, símar 488-3075 og 525-5460.

Umsóknarfrestur
Umsóknarfrestur er til og með 1. ágúst 2016.

Rannsóknasetur Háskóla Íslands var sett á fót 2009 og heyrir undir Stofnun rannsóknasetra Háskóla Íslands. Áherslusvið þess eru rannsóki á landnotkun og þá einkum hvernig mynstur landnotkunar í tíma og rúmi tengjast líffræðilegri fjölbreytn.

Vel sóttur ársfundur í Stykkishólmi

Ársfundur Stofnunar rannsóknasetra Háskóla Íslands var haldinn í Stykkishólmi 15. apríl sl. Í ár eru tíu ár frá stofnun Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Snæfellsnesi og flutti Jón Einar Jónsson forstöðumaður setursins yfirlitserindi þar sem hann sagði frá rannsóknum á æðarfugli sem stundaðar hafa verið við setrið.  Afrakstur rannsóknanna byggja m.a. á góðu samstarfi við æðarbændur, heimamenn, sveitarfélagið og Náttúrustofu Vesturlands. Með samstarfi og stuðningi þessara aðila má ná miklum árangri í starfi háskólastarfsemi á landsbyggðinni eins og sýnir sig með Rannsóknasetri Háskóla Íslands á Snæfellsnesi. Á ársfundinum voru flutt áhugaverð erindi sem mörg hver tengdust lífríki Breiðafjarðar, önnur um náttúru og nytjar í víðum skilningi og umgengni mannsins við náttúruna. 

Að loknum ávörpum Jóns Atla Benediktssonar, rektors Háskóla Íslands, og Sturlu Böðvarssonar, bæjarstjóra Stykkishólmbæjar, flutti Brynhildur Davíðsdóttir, prófessor í umhverfis- og auðlindafræði við Háskóla Íslands, erindi um hringrásarhagkerfið. Þá fjallaði Róbert Arnar Stefánsson, forstöðumaður Náttúrustofu Vesturlands, um hina auðugu þörungaskóga Breiðafjarðar í erindi sem hann nefndi „Regnskógar norðursins.“ Aldís Erna Pálsdóttir sagði frá afráni á æðarhreiðrum í Breiðafirði, en hún lauk nýlega meistaraprófi í líffræði frá Háskóla Íslands. Unnur Birna Karlsdóttir, sérfræðingur við starfsstöð Stofnunar rannsóknasetra Háskóla Íslands á Egilsstöðum, fjallaði um rannsókna sína á sögu hreindýra á Íslands í erindi sínu og Hrönn Egilsdóttir, doktorsnemi við Jarðvísindadeild Háskóla Íslands, fjallaði um súrnun sjávar í erindi sínu ,,Súrnun sjávar við Íslands. Rannsóknir og staða þekkingar." 

Að dagskrá lokinni var haldið í Æðarsetur Íslands sem opnar innan skamms í Stykkishólmi. Nánari upplýsingar um dagskrá fundarins er að finna á vefsíðu Stofnunar rannsóknasetra Háskóla Íslands.

Stofnun rannsóknasetra Háskóla Íslands starfrækir rannsóknasetur á Hornafirði, Suðurlandi, Suðurnesjum, Snæfellsnesi, Vestfjörðum, Norðurlandi vestra og Norðausturlandi. Þá vinnur akademískur starfsmaður að rannsóknum á vegum stofnunarinnar á Austurlandi.

Á vegum rannsóknasetranna eru stundaðar fjölbreyttar rannsóknir. Meðal viðfangsefna eru lífríki hafsins, umhverfi og landnýting, fiskar og fuglar, auðlindir, ferðamál, bókmenntir, sagnfræði og fornleifafræði. Allt eru þetta rannsóknasvið sem mikill áhugi er á um allt land og gefa tilefni til samstarfs milli setranna við Háskóla Íslands í Reykjavík, sem og aðrar rannsóknastofnanir hérlendis og erlendis. Nánari upplýsingar um starfsemi rannsóknasetra Háskóla Íslands má finna í ársskýrslu stofnurinnar.

Myndir á ársfundinum tók Kristinn Ingvarsson ljósmyndari.

Jón Einar Jónsson forstöðumaður Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Snæfellsnesi

Sturla Böðvarsson bæjarstjóri Stykkishólmsbæjar

Jón Atli Benediktsson rektors Háskóla Íslands

 

Pages

Þú ert að nota: brimir.rhi.hi.is